Teuluoedd trallodus yn cael eu methu gan bolisi camwahaniaethol y Llywodraeth, medd Liz Saville Roberts

WhatsApp_Image_2019-01-22_at_3.20.48_PM.jpeg

Mae arweinydd Plaid Cymru yn San Steffan, Liz Saville Roberts AS, wedi cyhuddo Llywodraeth y DG o fethiannau systemaidd ac o dactegau oedi yn y modd mae’n cefnogi teuluoedd mewn profedigaeth, gan annog yr Ysgrifennydd Gwladol i weithredu i weithredu ar ddyfarniad y Goruchaf Lys yr haf diwethaf a roes hawl i fam weddw ddibriod i gael Lwfans Cymar Gweddw i’w phlant.

Wrth siarad cyn dadl yn Neuadd Westminster ar y Lwfans Cymar Gweddw, a sicrhawyd gan Ms Saville Roberts, galwodd ar Weinidogion i wneud yn siŵr fod pob plentyn sy’n dioddef o golli rhiant yn cael cefnogaeth ariannol, boed y rhieni wedi bod yn briod, mewn partneriaeth sifil neu yn cyd-fyw. Holodd AS Plaid Cymru hefyd a oedd gwrthwynebiad Llywodraeth San Steffan i estyn y gefnogaeth i rieni trallodus dibriod yn cydymffurfio â deddfwriaeth hawliau dynol, gan gynnwys y Ddeddf Hawliau Dynol.

Mewn achos a glywyd ar 30 Awst 2018, canfu Goruchaf Lys y DG, o wrthod Lwfans Cymar Gweddw i oroeswr par dibriod ar y sail nad oedd yn briod â’i diweddar gymar, fod y ddeddfwriaeth yn anghydnaws â’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol (CEHD).

Cyhuddodd AS Plaid Cymru a fu’n ymgyrchu i unioni’r anghyfiawnder a wynebir gan rieni dibriod a’u plant Lywodraeth y DG o weinyddu system sydd yn gwaethygu’r trallod a deimlir gan deuluoedd yn eu profedigaeth. Galwodd am weithredu ar frys i atal teuluoedd eraill rhag dioddef camwahaniaethu ar yr adeg fwyaf trawmatig.

Mae Ms Saville Roberts wedi ymdrin â llawer achos yn ei hetholaeth, gan gynnwys achos Arwel Pritchard, a gollodd ei gymar Donna McClelland i ganser llynedd, a hwythau wedi bod gyda’i gilydd ers pedair blynedd ar hugain ac wedi magu dau fachgen. Gan nad oedd Mr Pritchard a Miss McClelland yn briod, fodd bynnag, bu’n rhaid iddo wynebu toreth o rwystrau biwrocrataidd er mwyn profi mai ef oedd ei pherthynas agosaf, a gwadwyd iddo’r gefnogaeth ariannol a geir gan ŵr a gwraig sy’n cael eu cydnabod gan y gyfraith.   

Meddai Liz Saville Roberts AS:

“Gwrthodir budd-daliadau profedigaeth i ryw 2,000 o deuluoedd bob blwyddyn oherwydd y ddeddfwriaeth bresennol, a ddyfarnwyd gan y Goruchaf Lys i fod yn gamwahaniaethol, heb gyfiawnhad.

“Bu fy etholwraig Donna McClelland farw ar 20 Mai llynedd, gan adael dau fab ifanc - Cian a Daniel, a’r dyn fu’n gymar iddi ers pedair blynedd ar hugain, Arwel Pritchard.

“Yr oeddent wedi dyweddïo, ond wedi rhoi blaenoriaeth i brynu tŷ dros gost priodi. Y peth pwysicaf iddynt hwy oedd cael cartref i’w plant.

“Pan fu farw Donna, nid yn unig yr oedd Arwel yn wynebu gofalu am eu plant fel rhiant sengl, ond gwnaed ei drallod yn waeth oherwydd iddo orfod wynebu toreth o rwystrau biwrocrataidd er mwyn profi mai ef oedd perthynas agosaf Donna mewn ymgais i geisio help ariannol i gynnal ei deulu.

“Ymddengys bod y rheoliad cyfredol yn camwahaniaethu yn erbyn cyplau sy’n penderfynu peidio â phriodi ond eto sy’n gallu magu eu plant mewn teulu cariadus.

“Canlyniad annheg hyn oll yw camwahaniaethu yn erbyn plant ar sail penderfyniadau a gymerwyd gan eu rhieni, penderfyniadau y mae ganddynt berffaith hawl i’w gwneud.

“Pam y dylai’r sawl sy’n penderfynu peidio â phriodi, ac eto sydd mewn perthynas gariadus a bod ganddynt blant gyda’i gilydd, ddioddef y fath gamwahaniaethu? Yr un yw’r golled, boed y rhieni yn briod neu beidio neu mewn partneriaeth sifil â’i gilydd.

“Rwy’n galw ar y Llywodraeth i weithredu yn ddi-oed trwy ymrwymo i wneud i ffwrdd â’r gofyniad i fod wedi bod yn briod ar gyfer y Lwfans Cymar Gweddw a’r Taliad Cefnogaeth mewn Profedigaeth, ac i gyflwyno amserlen glir ar gyfer gweithredu’r newidiadau angenrheidiol i’r gyfraith. Ni ddylid gwadu cefnogaeth i’r un plentyn ar sail statws priodasol ei rieni, ac ni ddylai’r un tad cariadus a chymar oes fel Arwel orfod clywed nad yw’r Llywodraeth yn rhoi gwerth ar ei deulu.”

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.