'Dewch â’r sector at ei gilydd i fynd i’r afael a’r argyfwng mewn cyllido ysgolion’

ysgol.jpg

Plaid Cymru yn rhybuddio fod cyllid ysgolion ar fin torri.

Bydd ACau Plaid Cymru heddiw yn cynnal dadl yn siambr y Senedd i alw ar Lywodraeth Cymru i ddwyn ynghyd randdeiliaid allweddol yn y system addysg i edrych o’r newydd ar y modd mae cyllido ysgolion yn gweithredu yng Nghymru. Bydd y cynnig hefyd yn galw ar y llywodraeth i wneud y mwyaf o dryloywder a lleihau biwrocratiaeth wrth gyllido ysgolion a sicrhau fod gan bob ysgol ddigon o arian i roi addysg o ansawdd uchel i bob disgybl.

Wrth siarad cyn y ddadl, dywedodd Llyr Gruffydd AC ac ysgrifennydd cabinet cysgodol Plaid Cymru dros addysg a dysgu gydol oes,

“Mae cyllidebau ysgolion yn dod yn amhosib eu cynnal a bydd addysg disgyblion yn dioddef oni weithredir ar frys.

“Yn y cyfnod hwn o lymder y dylem fod yn buddsoddi yn ein plant a’n pobl ifanc yn fwy nac erioed o’r blaen. Fodd bynnag, mae Llywodraeth Lafur Cymru a’r Ysgrifennydd Cabinet Democrataidd Rhyddfrydol dros Addysg yn llywyddu dros argyfwng mewn cyllido sy’n arwain at doriadau staff, dosbarthiadau mwy, a mwy o ddibyniaeth ar gymorthyddion dysgu a lleihad mewn cyfleoedd yn y cwricwlwm.

Yn y flwyddyn academaidd hon, crebachodd cyllideb addysg Cymru o £1.75bn yn 2016-17 i £1.6bn. Mae ysgolion yn cael eu gorfodi fwyfwy i ddiswyddo staff. Mae hyn yn rhoi mwy o bwysau ar weddill y gweithlu mewn sector sydd eisoes wedi gweld cynnydd enfawr mewn absenoldebau oherwydd straen ymysg athrawon dros y blynyddoedd diwethaf. Mae hyn felly yn gwneud y sector yn llai deniadol i newydd-ddyfodiaid ac yn golygu bod llawer yn gadael y sector.

Mae’r holl sefyllfa wedi ei gwneud yn waeth gan y sefyllfa gymhleth ac anghyson o ran cyllido ysgolion. Mae Llywodraeth Cymru yn rhoi peth arian trwy gonsortia, rhai mewn grantiau i ysgolion, a daw’r rhan fwyaf trwy awdurdodau lleol, gyda pheth o hwnnw wedi ei ymgorffori yn y Grant Cynnal Refeniw a pheth wedi ei ddiogelu fel cyllid ar wahân at ddibenion penodol. Mae cyllid i chweched dosbarth yn wahanol eto. Mae’n ddryslyd dros ben ac mae angen newid hynny.

Cred Plaid Cymru ei bod yn bryd dwyn pawb sydd â diddordeb mewn addysg ynghyd – cynghorau, consortia, athrawon, rhieni, llywodraethwyr a disgyblion i drafod ffordd ymlaen. Rhaid i Lywodraeth Lafur Cymru a’r Ysgrifennydd Cabinet Democrataidd Rhyddfrydol ysgwyddo’r cyfrifoldeb dros sicrhau fod gan bob ysgol ddigon o arian i roi addysg o’r radd flaenaf i bob disgybl, yn hytrach na gwthio’r cyfrifoldeb ar ein cynghorau sydd yn brin o arian fel y mae hi.”

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.