Galw i ASau dreulio amser ‘dan glo’ mewn carchardai

profile.jpg

Dylai Aelodau Seneddol fynd i gysgodi swyddogion carchar er mwyn deall yr “amodau gwaith dychrynllyd”, yn ôl AS Plaid Cymru.

Mae Liz Saville Roberts AS eisiau sefydlu cynllun seneddol i garchardai, fyddai’n caniatáu i ASau gysgodi swyddogion carchar am nifer o ddyddiau, ar batrwm rhaglenni tebyg i’r heddlu, y gwasanaeth tân a’r lluoedd arfog.

Dywed AS Plaid Cymru y dylai awgrymiadau gan Gymdeithas y Swyddogion Carchar y byddai’n “rhy beryglus” i ASau weithio mewn carchardai fod yn brawf fod carchardai yn rhy beryglus i bob gwas cyhoeddus, ac y dylid gorfodi ASau i wynebu realaeth gorlenwi carchardai, prinder staff ac amodau dychrynllyd, yn hytrach na pharhau i fynd o’r tu arall heibio.

Yn 2017, wynebodd swyddogion carchar lefelau gwaeth o drais o du carcharorion nac a welwyd erioed o’r blaen, gyda thros 8,000 o ymosodiadau ar staff yn cael eu cofnodi trwy gydol y flwyddyn. Yr oedd bron i 900 o’r rhain yn “ymosodiadau difrifol”, o ymosodiadau rhywiol i dorri aelodau a hyd yn oed drywanu. Yr oedd hyn yn gynnydd o 23% ers 2016, a does dim arwydd fod y sefyllfa yn gwella.

Bydd Ms Saville Roberts, sydd wedi cymryd rhan yng nghynllun seneddol yr heddlu, yn rhoi’r cynnig gerbron adeg Cwestiynau Cyfiawnder yn Nhŷ’r Cyffredin heddiw.

Mewn sylw cyn ei chwestiwn, dywedodd llefarydd Plaid Cymru ar Faterion Cartref, Liz Saville Roberts AS:

“Nid yw’n gyfrinach fod y gwasanaeth carchardai mewn argyfwng, gyda gorlenwi, prinder staff difrifol ac amodau dychrynllyd. Mae gennym bron i 4,000 yn llai o swyddogion carchar nac oedd gennym yn 2010, ac y mae dau o bob pum carchar yn awr yn y categori “annerbyniol o anniogel”.

“Mae ASau yn tueddu i anwybyddu hyn. Nid ydym yn ystyried yn union pa mor anniogel yw carchardai i’r swyddogion yr ydym ni’n disgwyl i weithio yno. Nac, yn wir, i’r bodau dynol sydd, tra’u bod dan glo, yn gyfrifoldeb y wladwriaeth.

“Fel ASau, mae gennym ddyletswydd i ddeall beth sy’n digwydd ac i adolygu pa mor effeithiol yw carchardai fel dull o atal troseddu ac adsefydlu. Yn hytrach, mae disgwyl i ni wneud dim ond bwrw ymlaen i geisio deddfu ar sut y dylai carchardai weithredu a sut y dylent edrych, heb ddeall y sefyllfa’n iawn.

“Dyna pam fy mod yn credu ei bod yn hollbwysig - i ddyfodol carchardai, i ddiogelwch swyddogion carchar, ac i adsefydlu carcharorion - i ASau gael cyfle i brofi sut beth yw gweithio mewn carchar, gan gysgodi’r sawl sy’n gwneud hyn bob dydd, a dod i ddeall mymryn am y problemau maent yn wynebu.

“Mae cynllun tebyg eisoes ar waith gyda’r heddlu, y gwasanaeth tân a’r lluoedd arfog, ac wedi i mi gymryd rhan yng nghynllun yr heddlu, mi wn mor werthfawr yw’r profiad.

“Yr unig ddadl a glywais i yn erbyn yn cynnig i ymestyn y cynllun i’r gwasanaeth carchardai yw y byddai’n rhy beryglus, ond os yw’n rhy beryglus i ASau yna mae’n rhaid ei bod yn rhy beryglus i bawb sy’n gweithio mewn gwasanaeth cyhoeddus.”

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.