Y Gymraeg Mewn Addysg

Mae’r Aelod Cynulliad Siân Gwenllian, Gweinidog Cysgodol Plaid Cymru dros Addysg a’r Gymraeg, wedi cyhoeddi cynigion ar gyfer deddfwriaeth newydd i gryfhau’r gyfundrefn addysg cyfrwng Cymraeg.

Dywedodd Ms Gwenllian y byddai Plaid Cymru yn dechrau’r broses o gyflwyno Deddf Addysg Gymraeg o fewn can diwrnod o ffurfio llywodraeth yn 2021.

Roedd Ms Gwenllian yn siarad cyn lansio adroddiad a gomisiynodd gan gyn-Brif Weithredwr CBAC, Gareth Pierce, mewn digwyddiad yn yr Eisteddfod fore Gwener.

Mae’r adroddiad, Y Gymraeg mewn addysg: cryfhau drwy ddeddfu, yn amlinellu sut y gallai newidiadau deddfwriaethol, i’w cyflwyno dan lywodraeth Plaid Cymru, greu cyfundrefn bwrpasol ac integredig – yn cwmpasu’r blynyddoedd cynnar i addysg oedolion – i sicrhau’r cyfle gorau posib i ddinasyddion Cymru ddod yn rhugl yn y Gymraeg.

Mae’r gwaith hefyd yn rhoi sylw i nifer o ystyriaethau lefel uchel eraill, gan gynnwys cynllunio’r gweithlu, trafnidiaeth i ysgolion cyfrwng Cymraeg, a gofal plant.

Yn ôl Ms Gwenllian, nod y ddeddfwriaeth byddai ‘normaleiddio rhuglder’. Dywedodd hefyd nad yw’r ddarpariaeth bresennol yn ‘ddigonol’.

Yn ôl ffigurau Llywodraeth Cymru, twf blynyddol pitw iawn o 0.05% sydd mewn addysg cyfrwng Cymraeg ar hyn o bryd. Mewn un sir, sef Penybont-ar-Ogwr, nid oes yr un ysgol gynradd Gymraeg newydd wedi agor ers 30 mlynedd.

Rhybuddiodd Ms Gwenllian byddai cyrraedd y nod o filiwn o siaradwyr erbyn 2050 yn amhosib heb sicrhau darpariaeth cyfrwng Cymraeg mewn addysg drwy ddeddfwriaeth.

Dywedodd Sian Gwenllian AC, Aelod Cynulliad Plaid Cymru dros Arfon a Gweinidog Cysgodol Addysg a’r Gymraeg:

“Mae cefnogaeth eang i’r nod o gyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Mae gan y gyfundrefn addysg rôl allweddol i’w chwarae er mwyn galluogi’r twf sydd ei angen ac i wneud rhuglder yn ein dwy iaith genedlaethol yn norm.

“Bydd Deddf Addysg Gymraeg i sicrhau cyfle i bawb yng Nghymru dderbyn addysg Gymraeg yn un o brif flaenoriaethau deddfwriaethol llywodraeth Plaid Cymru ar ôl etholiad 2021.

“Mae’r diffygion yn y ddarpariaeth ar hyn o bryd dan y Llywodraeth Lafur yn warthus - maen nhw’n amddifadu miloedd o’n plant a’n pobl ifanc rhag addysg Gymraeg.

“Heb ddeddfu i ddatrys y broblem, y gwirionedd yw bydd cyrraedd y nod o filiwn o siaradwyr erbyn 2050 yn amhosib. Yn wir, mae arbenigwyr Llywodraeth Cymru ei hun o’r farn fod y ddeddfwriaeth bresennol yn y maes yn annigonol i gyrraedd y nod, a bod angen deddfwriaeth gynhwysfawr o’r newydd.

“Gyda’r ddeddf hon bydd Plaid Cymru yn sicrhau fod gan ein dinasyddion y cyfle i feithrin a datblygu sgiliau yn y Gymraeg ar bob lefel yn ogystal a’r hawl i gael mynediad at addysg cyfrwng Cymraeg waeth bynnag eu hoedran neu gefndir.”

Darllenwch yr adroddiad yma:

https://issuu.com/plaidcymru/docs/y_gymraeg_mewn_addysg_cryfhau_drwy_ddeddfu_terfyno

Cliciwch yma er mwyn lawrlwytho'r adroddiad

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.