Dosbarthiadau ysgol o fwy na 30+ wedi cynyddu bedwarplyg dros y pum mlynedd a aeth heibio

abacus-addition-arithmetic-1019470.jpg

Mae nifer y dosbarthiadau iau gyda mwy na 30 o ddisgyblion yn ysgolion Cymru wedi cynyddu fwy na phedwarplyg dros y pum mlynedd a aeth heibio.

Darganfuwyd ffigyrau swyddogol y llywodraeth gan wasanaeth ymchwil y Cynulliad yn dilyn cais gan ysgrifennydd addysg cysgodol Plaid Cymru, Llyr Gruffydd.

Hefyd, yr oedd dosbarthiadau babanod mewn 11 ysgol ar hyd a lled Cymru â mwy na 30 o ddisgyblion, er bod Llywodraeth Lafur Cymru wedi gwneud hyn yn anghyfreithlon dan  Reoliadau Derbyn i Ysgolion (Maint Dosbarthiadau Babanod) Cymru 2013. I ddosbarthiadau babanod yn unig y mae hyn yn gymwys – Derbyn, Blynyddoedd 1 a 2. 

Mae’r ystadegau yn datgelu problem gynyddol gyda dosbarthiadau mawr yn gyffredinol. 25.6 o ddisgyblion yw maint dosbarth ar gyfartaledd yng Nghymru yn awr o gymharu â 25.1 bum mlynedd yn ôl – cynnydd o 2%.

Ond y mae problemau o bwys mewn nifer cynyddol o ysgolion cynradd lle mae nifer y dosbarthiadau gyda mwy na 30 o ddisgyblion ym mlynyddoedd 3-6 wedi codi o 44 i 181 dros y pum mlynedd a aeth heibio. Ystyr hyn yw mai un athro neu athrawes sy’n gyfrifol am dros 30 o ddisgyblion. Nid yw’n cynnwys dosbarthiadau gydag ‘eithriadau statudol’.

Meddai Llyr Gruffydd AC

“Dyma duedd sy’n achosi pryder, ac y mae’n effeithio ar fwy a mwy o ddisgyblion yng Nghymru. Mae un o bob saith plentyn mewn ysgolion iau yng Nghymru yn cael eu dysgu mewn dosbarthiadau o fwy na 30 os ydym yn cynnwys y disgyblion a ‘eithriwyd’.  

“Mae’r ysgrifennydd addysg yn torri rheoliadau cyfreithiol ei llywodraeth ei hun mewn nifer fechan o ysgolion ac nid yw’r polisi a gyhoeddwyd ganddi o leihau maint dosbarthiadau yn digwydd o gwbl. I’r gwrthwyneb, cynyddu y mae maint cyfartalog dosbarthiadau mewn ysgolion cynradd, sy’n rhoi mwy o bwysau ar athrawon.

“Mae’r Llywodraeth Lafur hon yn methu ag ymdrin â chynnydd ym maint dosbarthiadau, mae’n torri ei rheolau ei hun ac yn rhoi nifer cynyddol o athrawon dan fwy o bwysau. Mae plant, eu rhieni a’r proffesiwn dysgu yn haeddu llawer mwy nac addewidion gwag sy’n cael eu torri’n ddyddiol yn ein hysgolion.”

Ychwanegodd Mr Gruffydd ei bod yn ddi-bwynt a pheryglus cyhoeddi targedau ar gyfer ysgolion o ran maint dosbarthiadau heb ar yr un pryd sicrhau bod gan yr ysgolion hynny ddigon o arian i dalu am yr athrawon sydd eu hangen,

“Mae ysgolion wedi torri’r arian wrth gefn i lawr i’r asgwrn, ac y mae cyhoeddiadau am godiadau cyflog heb fanylion am y  modd y byddant yn cael eu cyllido yn achosi pryder mawr i lywodraethwyr ysgolion a phrifathrawon. Does fawr o bwynt creu rheoliadau heb fod yr arian ar gael i wneud iddynt ddigwydd.

“Mae pwynt ehangach hefyd, un a wnaed gan Blaid Cymru ers peth amser, sef bod angen gwneud dysgu yn broffesiwn deniadol i ddenu  doniau newydd, trwy sicrhau bod tâl ac amodau yn cyfateb i’r hyn ydynt mewn proffesiynau tebyg eraill.”

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.