Plaid yn condemnio camreoli Llafur o’r GIG wrth i filoedd o gleifion fod mewn perygl ‘diangen’ o fynd yn ddall oherwydd amseroedd aros

int_caf_from_L.jpg

Dylai amseroedd aros offthalmoleg fod yn ‘funud o drobwynt’ medd Helen Mary Jones AC y Blaid

Mae ffigyrau newydd gan Stats Wales yn dangos y gallai miloedd o gleifion offthalmoleg golli eu golwg yn barhaol oherwydd amseroedd aros hir, apwyntiadau sy’n cael eu canslo neu eu hoedi.

Dengys ffigyrau fod 100,223 o gleifion offthalmoleg, sydd yn nosbarth cleifion R1 (risg 1) sy’n golygu eu bod “mewn perygl o niwed diwrthdro neu ddeilliannau cleifion andwyol os collir dyddiad targed y claf”, ar hyn o bryd yn aros am apwyntiad.

Dengys yr ystadegau fod dros 34,500 o’r cleifion hynny a nodwyd fel rhai ‘risg uchel’ eisoes wedi aros yn sylweddol hwy na’r cyfnod sy’n glinigol saff. Mae’r niferoedd gwirioneddol sy’n aros ar lefelau peryglus yn debygol o fod hyd yn oed yn uwch oherwydd y ffordd y cyflwynir yr ystadegau. Hyd yn oed os bydd claf yn aros yn hwy na’r amser targed, gellir dweud ei fod wedi taro’r targed os bydd yn aros am 25% “yn unig” yn hwy nac y dylai.

Dywedodd Plaid Cymru fod yr ystadegau yn ‘gywilyddus’ gan ddweud y dylai hyn fod yn ‘funud o drobwynt’ i Lafur a’r “ffordd maent yn camreoli ein GIG”.

Dywedodd Helen Mary Jones AC, gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros iechyd a gwasanaethau cymdeithasol fod ‘staff rheng-flaen rhagorol’ yn cael eu harwain gan reolwyr gwael a diffyg cyflwyno.

Dywedodd Ms Jones fod ei thad wedi colli ei olwg oherwydd amseroedd aros maith ddeng mlynedd ar hugain yn ôl a dywedodd mai ‘methiant truenus’ y llywodraeth yw nad aed i’r afael â’r un pwnc ‘dair degawd yn ddiweddarach’.

Dywedodd Helen Mary Jones AC, gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros iechyd a gwasanaethau cymdeithasol,

“Mae hyn yn warthus. Mae miloedd o gleifion mewn perygl uniongyrchol o golli eu golwg am byth am nad yw byrddau iechyd yn cwrdd â’u targedau o ran amseroedd aros. Mae cleifion yn gorfod aros yn rhy hir am ofal syml a thriniaethau amserol ac yn colli eu golwg yn ddiangen.

“Dylai hon fod yn ‘funud o drobwynt’ i Lywodraeth Lafur Cymru a’r ffordd maent yn camreoli ein GIG.

“Ddeng mlynedd ar hugain yn ôl, collodd fy nhad ei olwg heb fod angen oherwydd amseroedd aros. Mae’n warthus ac yn arwydd o fethiant truenus y llywodraeth hon fod cleifion yn wynebu niwed anadferadwy neu ddallineb dair degawd wedi hynny.

“Nid cyhoeddiad newydd yw’r cyllid a gyhoeddwyd heddiw i drawsnewid gwasanaethau gofal llygaid yng Nghymru, ac ni fydd taflu mwy o arian at y byrddau iechyd yn datrys y problemau presennol o ddiffyg cyflawni. Yn y pen draw, mae’r perfformiad gwael hwn yn costio llawer mwy i’r trethdalwr o ran ymdrin â cholli golwg; mae cadw rhywun yn iach yn wastad yn rhatach.

“Mae gennym staff rheng-flaen gwych sy’n cael eu harwain gan reolwyr gwael. Mae arnom angen trawsnewid ein GIG yng Nghymru yn radical, gan ganolbwyntio ar gyflwyno a chyrraedd amseroedd aros fel na fydd pobl gyda chyflyrau y gellir eu trin yn colli eu golwg yn ddiangen.”

Ychwanegodd Dr Dai Lloyd AC a gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros ofal cymdeithasol a chadeirydd Grŵp Trawsbleidiol y Senedd ar Olwg,

“Fel cadeirydd y GT ar Olwg, rwyf yn croesawu cyhoeddi’r mesurau newydd hyn ar amseroedd aros. Rydym wedi bod yn galw am y ffigyrau hyn ers blynyddoedd, i brofi pa mor wael yw’r gwasanaeth. Bu’r ffigyrau hyn gan y llywodraeth ers blynyddoedd. Yna ŵr, am y tro cyntaf erioed, gallwn ddangos yn gyhoeddus faint y broblem, a gellir monitro hyn dros amser.

“Mae nifer fawr o gleifion heb fod yn derbyn y gwasanaeth mae arnynt ei angen ac yn haeddu, ac i ddioddefwyr clefydau fel dirywiad y maciwla oherwydd oedran, glawcoma a retinopatheg diabetig, mae apwyntiadau rheolaidd a rhai dilynol amserol yn hanfodol er mwyn osgoi dirywiad yng ngolwg cleifion.

“Cleifion yw’r rhain a gafodd eu hasesu fel rhai sydd angen gofal dilynol er mwyn adolygu ac o bosib newid eu triniaeth, ond nid ydynt yn derbyn y gofal angenrheidiol yn ôl canllawiau NICE.

“Rhaid i Lywodraeth Cymru ymdrechu’n well i wneud iawn am y diffyg hwn, a sicrhau bod gwella profiad cleifion ar y rhestrau aros dilynol yn flaenoriaeth genedlaethol.”

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.