Y ‘statws quo' gadael goroeswyr treisio i lawr meddai Leanne Wood

Gallai pwerau Cymru dros gyfiawnder sicrhau newid radical

Mae AC Plaid Cymru, Leanne Wood, wedi dweud bod “statws quo” y system gyfiawnder bresennol yn methu goroeswyr treisio ac y gallai pwerau i Gymru dros gyfiawnder a phlismona gyflawni’r “newid radical” sydd ei angen.

Roedd Ms Wood yn siarad cyn dadl Plaid Cymru yn y Senedd heddiw ar dreisio a thrais rhywiol.

Dywedodd Leanne Wood AC a gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros gyfiawnder cymdeithasol fod angen i Gymru gael y pwerau i sefydlu ei system cyfiawnder troseddol ei hun i fynd i’r afael â “chyfraddau euogfarnau isel trwy fabwysiadu arfer gorau rhyngwladol ar gynyddu cyfraddau euogfarnau ac atal cam-drin a threisio”.

Dywedodd Ms Wood fod angen y grym ar Gymru i adeiladu system gyfiawnder a fyddai’n gwneud Cymru’n wlad ddiogel “i bawb fyw ynddi”.

Ychwanegodd Comisiynydd Heddlu a Throsedd Plaid Cymru ar gyfer gogledd Cymru Arfon Jones a Chomisiynydd Heddlu a Throsedd Plaid Cymru ar gyfer Dyfed Powys Dafydd Llywelyn fod mynd i’r afael â thrais a cham-drin rhywiol yn flaenoriaeth iddynt a dywedodd fod ganddynt fel comisynwyr ran i’w chwarae wrth ddangos sut y gall Cymru gymryd rhan mewn “arfer gorau rhyngwladol” nawr er mwyn rhoi dioddefwyr yn gyntaf o ran cyfiawnder.

Dywedodd AC Plaid Cymru a gweinidog cysgodol cyfiawnder cymdeithasol Leanne Wood,

“Mae’r status quo sef system gyfiawnder Lloegr a Chymru wedi methu ac yn methu goroeswyr treisio ac ymosodiadau rhywiol. Rydym wedi gweld cynnydd yn yr adroddiadau o drais rhywiol ond bu gostyngiad yn yr euogfarnau. Sut all hynny fod yn digwydd?

“Yn rhy aml, ni chredir goroeswyr ac fe’u gorfodir i ail-fyw profiadau erchyll trwy brosesau llys ansensitif a diwylliant sydd ddim yn credu dioddefwyr. Mae llysoedd wedi gweld eu cyllidebau wedi eu torri gan doriadau Torïaidd. Mae’r system gyfiawnder ‘Lloegr-a-Chymru’ hon wedi methu. Mae angen newid radical ar frys.

 “Mae angen pwerau arnom at bwrpas. Mae arnom angen pwerau llawn dros y system cyfiawnder troseddol gyfan i Gymru fel y gallwn fynd i’r afael â’r cyfraddau euogfarnau isel hyn trwy fabwysiadu arfer gorau rhyngwladol ar gynyddu cyfraddau euogfarnau ac atal cam-drin a threisio. Gallem hefyd ddefnyddio'r pwerau hyn i sicrhau bod cefnogaeth a gwasanaethau ymosodiadau rhywiol ar gael ac wedi'u hariannu'n dda, ac i lysoedd gael eu haddasu fel bod dioddefwyr yn teimlo eu bod yn cael eu gwarchod, heb deimlo dan bwysau neu ofn rhoi tystiolaeth.

“Dim ond datganoli deddfwriaethol llawn, ynghyd â phwerau gweithredol, fydd yn goresgyn methiannau’r system bresennol. Byddai hyn yn alinio polisi cyfiawnder â gwariant tymor hir ar iechyd a gwasanaethau ataliol, yn gosod cyfiawnder wrth galon y llywodraeth ac yn cynnig cyfleoedd i arloesi. Ac yn fwy na hyn, gallwn adeiladu system gyfiawnder yn rhydd o ffordd o feddwl hynafol a rhigolau misogyni a’r diwylliant o feio dioddefwyr. Gallwn adeiladu rhywbeth sy'n wirioneddol yn gweithio, yn cyflawni, yn atal ac yn cefnogi.

Ychwanegodd Comisiynydd Heddlu a Throsedd Gogledd Cymru Arfon Jones a Chomisiynydd Heddlu a Throsedd Dyfed Powys Dafydd Llywelyn,

“Mae mynd i’r afael â thrais a cham-drin rhywiol yn flaenoriaeth i ni fel Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd ac mae’n rhan hanfodol o’n Cynlluniau Heddlu a Throsedd.

“Rydym yn angerddol am gefnogi dioddefwyr a dod â phobl o flaen eu gwell.

“Fel Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd gallwn fod yn enghraifft o arfer gorau rhyngwladol - rhoi dioddefwyr ar flaen y gad yn y frwydr dros gyfiawnder a sicrhau bod goroeswyr yn cael cefnogaeth ddigonol trwy wasanaethau hanfodol a ariennir yn dda a system gyfiawnder â lles pobl yn ei le. galon.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.