Byddai Llywodraeth Plaid Cymru yn lansio taliad plant 'trawnewidiol' i fynd i'r afael â thlodi plant
Byddai llywodraeth Plaid Cymru yn cyflwyno taliad plant i fynd i'r afael â lefelau cynyddol o dlodi plant yng Nghymru, mae arweinydd Plaid Cymru Rhun ap Iorwerth wedi cyhoeddi.
Yn ystod araith ei arweinydd, dywedodd Mr ap Iorwerth y byddai llywodraeth Plaid Cymru yn dechrau'r broses o weithredu'r taliad i "gynnal teuluoedd a chefnogi cymunedau".
Wrth annerch cynrychiolwyr yng nghynhadledd Gwanwyn Plaid Cymru yn Llandudno, dywedodd ap Iorwerth "ni allwn barhau i fethu'r union bobl yr ydym yn dibynnu arnynt ar gyfer dyfodol mwy disglair", a beirniadodd Llafur a'r Ceidwadwyr am lefelau cynyddol o dlodi yng Nghymru.
Daw'r cyhoeddiad yn dilyn dadansoddiad gan Sefydliad Joseph Rowntree a ddatgelodd mai'r Alban yw'r unig ran o'r DU lle rhagwelir y bydd cyfraddau tlodi plant yn gostwng erbyn 2029 - canlyniad uniongyrchol o Daliad Plant yr Alban.
Yng Nghymru, rhagwelir y bydd tlodi plant yn cynyddu o 32.3% ym mis Ionawr 2025 i 34.4% erbyn mis Ionawr 2029.
Byddai taliad 'Cynnal' Plaid Cymru yn fudd uniongyrchol wythnosol i gefnogi'r rhai sydd ei angen fwyaf.
Wrth gyhoeddi'r taliad, haerodd arweinydd Plaid Cymru "nid yw gwneud dim yn opsiwn".
Dywedodd arweinydd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth:
"Ffrindiau, mae yna lawer y gall Cymru fod yn falch ohono - ond mae staen cenedlaethol yn parhau, marc andeladwy ar gymunedau hyd a lled ein gwlad. A dyna dlodi, a thlodi plant yn arbennig.
"Mae'n anfaddeuol bod cymaint o'n plant yn mynd heb y pethau sylfaenol - heb hyd yn oed gweddusrwydd iechyd da a'r hanfodion moel, heb sôn am gyfle cyfartal i lwyddo.
"Ni allwn barhau i fethu'r union bobl yr ydym yn dibynnu arnynt am ddyfodol mwy disglair, ac ar y mater hwn, nid yw'r record o Lywodraethau Llafur Cymru olynol, ynghyd â llymder dwfn Llywodraethau'r DU Ceidwadol yn ddim byd llai na chywilydd."
Parhaodd Mr ap Iorwerth,
"Gan dynnu ar y profiad yn yr Alban a dysgu o'i fanteision trawsnewidiol, gallaf gyhoeddi heddiw y bydd Llywodraeth Plaid Cymru yn dechrau'r broses o weithredu taliad plant yng Nghymru – budd-dal uniongyrchol wythnosol i gefnogi'r rhai sydd ei angen fwyaf.
"Ar ôl 14 mlynedd o lymder o dan y Torïaid a 26 mlynedd o amwysedd o dan Lafur - byddai hon yn llywodraeth newydd wedi'i gwreiddio yng ngwerthoedd tegwch a chyfiawnder cymdeithasol.
"Bydd y taliad 'Cynnal' fel y'i gelwir yn gwneud yn union hynny – i gynnal teuluoedd a chefnogi cymunedau.
"Bydd y rhai sy'n ei dderbyn yn teimlo'n llai pryderus am wneud penderfyniadau – gan ddod yn fwy cynhyrchiol yn y tymor hir.
"Byddai plant yn mynd ymlaen i fod yn iachach ac yn fwy actif yn economaidd, a bydd yr arian yn cael ei ail-fuddsoddi mewn economïau lleol, lle mae pobl yn prynu'r rhan fwyaf o'u nwyddau a'u gwasanaethau hanfodol.
“Cynhadledd, nid yw gwneud dim yn opsiwn.”